Wat zou jij doen?
Checkpoint 03, juni 2026
Een van de eerste dingen die je als militair leert is dat je een dienstbevel van een militaire meerdere altijd moet opvolgen en pas na de uitvoering eventueel in beklag kan gaan. Houdt het bevel echter een strafbaar feit in, dan mag, nee moet, je het weigeren. De vraag daarbij is natuurlijk wel of een militair precies scherp heeft wanneer dat het geval is. Hij of zij handelt vaak te goeder trouw, er vanuit gaande dat de meerdere handelt binnen de kaders van de wet. In het heetst van de strijd, vol van adrenaline en emoties, is het onderscheid van wat wel en niet nog rechtmatig is helaas niet altijd even duidelijk. Maar ook dan, hebben we geleerd verantwoordelijkheid te nemen en af te leggen voor onze daden. Zo zijn wij opgevoed.
Om dat te bekrachtigen leggen we de eed of belofte af in front van de troep en met de hand op het vaandel. Dat zijn niet zomaar rituelen of tradities. Deze setting onderstreept het belang en de ernst van deze handeling. “Ik zweer (beloof) trouw aan de Koning, gehoorzaamheid aan de wetten en onderwerping aan de krijgstucht”. Kortom ik dien de hoogste autoriteit en zal me altijd aan de spelregels houden, zowel buiten als binnen onze organisatie. Dat doen we met de hand op het vaandel, met in gedachte al onze voorgangers die hiervoor hebben gevochten en waarbij velen het leven lieten in het belang van onze samenleving.
Wat nu als de hoogste autoriteit je een opdracht geeft waarvan vaststaat dat die in strijd is met de wetten en waarvan de uitvoering leidt tot een strafbaar feit? Wat nu als de uitvoering daarvan plotseling niet meer strafbaar wordt gesteld en weigering zelfs tot ontslag kan leiden? Wat doet dat met je rechtvaardigheidsgevoel, met je beroepsintegriteit, met je moreel kompas, met je geweten? Wat betekent dat voor jouw diepe gevoel om verantwoording af te willen leggen over jouw daden als militair? En aan wie? Dit zijn vragen die mij tegenwoordig veel bezighouden als ik zie waar mede veteranen over de hele wereld momenteel mee geconfronteerd worden. Ik heb niet de antwoorden, maar maak me wel zorgen over hen, hun tegenstanders en hun relaties.
Hans van Griensven
Luitenant-generaal b.d.
Voorzitter nationaal Veteranen Platform
Lees hier de CheckpointDeze link opent in een nieuw tabblad en is extern